Chuyển tiền cho kẻ lừa đảo rồi, ngân hàng có hoàn lại được không?

Ngân hàng không tự ý hoàn tiền, nhưng nếu được báo sớm có thể tạm khoá, phong toả tài khoản nhận khi có yêu cầu của cơ quan công an hoặc theo quy trình tra soát. Tiền chỉ được trả lại khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Vì vậy cần báo ngân hàng và công an càng nhanh càng tốt.

Bị lừa số tiền nhỏ (dưới 2 triệu đồng) có bị xử lý hình sự không?

Lừa đảo chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự; dưới 2 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt hành chính hoặc có tiền án về hành vi chiếm đoạt mà còn vi phạm, hoặc thuộc các trường hợp luật định, vẫn có thể bị xử lý hình sự. Ngoài ra vẫn bị xử phạt hành chính và buộc trả lại tài sản.

Cho người khác mượn, bán tài khoản ngân hàng có sao không?

Đây là hành vi bị nghiêm cấm. Người mua bán, cho thuê tài khoản có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí bị xử lý hình sự với vai trò đồng phạm nếu biết tài khoản dùng để nhận tiền lừa đảo.

Làm sao phân biệt cuộc gọi video deepfake?

Hình ảnh thường mờ, khuôn mặt ít biểu cảm, khẩu hình không khớp, cuộc gọi rất ngắn với lý do 'mạng yếu'. Cách chắc chắn nhất là cúp máy và gọi lại trực tiếp cho người thân bằng số điện thoại quen thuộc, hoặc hỏi một câu chỉ người thật mới biết.

Lừa đảo deepfake, giả danh công an: dấu hiệu nhận biết và cách đòi lại tiền

AI giúp kẻ gian giả giọng nói, khuôn mặt người thân chỉ trong vài phút. Bài viết chỉ ra các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến phổ biến hiện nay, 5 việc cần làm ngay khi chuyển nhầm tiền và căn cứ pháp lý để tố giác, đòi lại tài sản.

Báo Điện tử Chính phủ đã nhiều lần cảnh báo về thủ đoạn dùng công nghệ deepfake – AI ghép khuôn mặt, giả giọng nói – để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đến nay, cùng với AI tạo sinh ngày càng phổ biến, kịch bản lừa đảo trở nên tinh vi hơn: chỉ cần vài giây video, vài câu nói đăng trên mạng xã hội, kẻ gian đã có thể dựng cuộc gọi video "người thân" xin tiền gấp.

6 thủ đoạn lừa đảo trực tuyến phổ biến hiện nay

Cuộc gọi video giả người thân, bạn bè: chiếm tài khoản Facebook/Zalo, dùng deepfake gọi video vài giây rồi nhắn tin vay tiền, nhờ chuyển khoản gấp.
Giả danh công an, toà án, viện kiểm sát: thông báo bạn "liên quan đến đường dây rửa tiền, ma tuý", yêu cầu chuyển tiền vào "tài khoản tạm giữ" để xác minh.
Hướng dẫn cài app giả: giả cán bộ hỗ trợ "định danh VNeID mức 2", "cập nhật thông tin thuế", "hoàn tiền điện" và gửi đường link cài ứng dụng chứa mã độc chiếm quyền điện thoại, rút tiền tài khoản.
Việc nhẹ lương cao, làm nhiệm vụ online: cho hưởng hoa hồng nhỏ ban đầu, sau đó yêu cầu nạp tiền lớn để "rút thưởng".
Đầu tư tài chính, tiền ảo, chứng khoán "nội bộ": dùng video deepfake người nổi tiếng, chuyên gia để quảng cáo cam kết lợi nhuận cao.
Giả mạo doanh nghiệp, giám đốc: email, cuộc gọi giả giọng lãnh đạo yêu cầu kế toán chuyển tiền thanh toán gấp cho "đối tác".

Nguyên tắc vàng để không bị lừa

Cơ quan công an, toà án không làm việc qua điện thoại, Zalo và không bao giờ yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để "xác minh".
Không bấm vào đường link lạ, không cài ứng dụng ngoài App Store/Google Play; ứng dụng VNeID, eTax, ngân hàng chỉ tải từ kho chính thức.
Không cung cấp mã OTP, mật khẩu, ảnh chụp CCCD, video khuôn mặt cho bất kỳ ai.
Gọi lại xác minh qua số điện thoại đã biết trước khi chuyển tiền, kể cả khi đã thấy mặt qua video.
Trong doanh nghiệp, áp dụng quy trình phê duyệt thanh toán 2 người, xác nhận qua kênh độc lập với mọi yêu cầu chuyển tiền bất thường.

5 việc cần làm ngay khi phát hiện bị lừa

Gọi tổng đài ngân hàng của bạn để báo tra soát, yêu cầu tạm khoá giao dịch; cung cấp số tài khoản nhận tiền.
Lưu giữ bằng chứng: chụp màn hình tin nhắn, lịch sử cuộc gọi, sao kê giao dịch, đường link, tài khoản mạng xã hội của đối tượng. Không xoá đoạn hội thoại.
Trình báo công an nơi gần nhất (công an cấp xã hoặc cơ quan cảnh sát điều tra) càng sớm càng tốt, tốt nhất trong 24 giờ đầu. Có thể gọi 113 trong trường hợp khẩn cấp.
Phản ánh trang web, số điện thoại lừa đảo tới hệ thống cảnh báo an toàn thông tin của cơ quan nhà nước (canhbao.khonggianmang.gov.vn) để ngăn người khác bị hại.
Đổi mật khẩu, đăng xuất các thiết bị lạ; nếu đã cài app lạ thì ngắt mạng, khôi phục cài đặt gốc điện thoại.

Kẻ lừa đảo bị xử lý thế nào?

Điều 174 Bộ luật Hình sự – Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản: chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên có thể bị phạt tù; chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên có thể bị phạt tù từ 12 đến 20 năm hoặc tù chung thân.
Điều 290 Bộ luật Hình sự – Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.
Người mua bán, cho thuê tài khoản ngân hàng, SIM rác phục vụ lừa đảo có thể bị xử phạt hoặc xử lý hình sự với vai trò đồng phạm.
Từ năm 2026, Luật Trí tuệ nhân tạo còn nghiêm cấm dùng AI để lừa dối, thao túng nhận thức con người – tạo thêm căn cứ xử lý các hành vi sử dụng deepfake.

Đòi lại tiền: con đường pháp lý

Người bị hại có quyền yêu cầu bồi thường, trả lại tài sản trong vụ án hình sự (yêu cầu tại cơ quan điều tra, toà án). Trường hợp chuyển nhầm cho người không quen biết nhưng không có dấu hiệu lừa đảo, người nhận có nghĩa vụ hoàn trả theo Điều 579 Bộ luật Dân sự; nếu cố tình chiếm giữ có thể bị xử lý về tội chiếm giữ trái phép tài sản.

Góc nhìn của luật sư

Tốc độ là yếu tố quyết định: tiền lừa đảo thường được chuyển qua nhiều tài khoản trung gian chỉ trong vài phút. Đơn tố giác càng rõ ràng, chứng cứ càng đầy đủ thì khả năng phong toả, thu hồi càng cao. Luật Tân Kim Hải hỗ trợ soạn đơn tố giác, tham gia bảo vệ quyền lợi người bị hại trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử và yêu cầu hoàn trả tài sản.

Source: Tổng hợp từ Báo Điện tử Chính phủ (baochinhphu.vn), cảnh báo của Bộ Công an và văn bản pháp luật hình sự

Lừa đảo bằng deepfake, giả danh công an qua mạng: nhận diện, xử lý và cách đòi lại tiền