Bán hàng online, livestream, affiliate: nghĩa vụ thuế, hóa đơn và trách nhiệm theo Luật Thương mại điện tử 2025

Thương mại điện tử là kênh bán hàng chủ lực của rất nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Cùng với tăng trưởng nhanh, khung pháp lý cũng thay đổi mạnh: sàn khấu trừ thuế thay người bán từ giữa năm 2025, Luật Thương mại điện tử 2025 cùng Nghị định 248/2026/NĐ-CP được ban hành, và cơ quan thuế ứng dụng dữ liệu, công nghệ để quản lý rủi ro thuế trong thương mại điện tử.

1. Thuế: sàn khấu trừ thay, nhưng người bán vẫn có nghĩa vụ

Theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 1/7/2025), sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán thực hiện khấu trừ, nộp thay thuế GTGT và thuế TNCN cho hộ, cá nhân kinh doanh trên sàn theo tỷ lệ % trên doanh thu từng giao dịch (với hàng hóa thông thường là 1% thuế GTGT và 0,5% thuế TNCN).

Tuy nhiên, người bán cần lưu ý:

• Phần doanh thu ngoài sàn (mạng xã hội, cửa hàng, website riêng) vẫn phải tự kê khai.
• Doanh nghiệp bán hàng trên sàn không thuộc diện khấu trừ thay mà tự kê khai, nộp thuế.
• Theo hướng dẫn của cơ quan thuế được Báo Điện tử Chính phủ phản ánh tháng 7/2026, sàn khấu trừ thuế không thay thế hóa đơn điện tử: người bán thuộc diện sử dụng hóa đơn vẫn phải xuất hóa đơn cho từng giao dịch theo quy định, kể cả xử lý hóa đơn khi khách hủy đơn, trả hàng.

2. Luật Thương mại điện tử 2025: những điểm người bán cần biết

Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định 248/2026/NĐ-CP xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong hệ sinh thái:

• Sàn, nền tảng: xác thực danh tính người bán, kiểm soát hàng hóa cấm, hàng giả; lưu trữ dữ liệu giao dịch; phối hợp với cơ quan quản lý; cơ chế xử lý khiếu nại.
• Người bán: xác thực danh tính điện tử, công khai thông tin minh bạch về hàng hóa (xuất xứ, chất lượng, giá, phí vận chuyển), chính sách đổi trả, bảo hành; giải quyết phản ánh, khiếu nại của khách hàng.
• Người livestream bán hàng, KOL, KOC: chịu trách nhiệm về thông tin mình giới thiệu; phải kiểm tra giấy tờ sản phẩm; công khai việc hợp tác quảng cáo; không quảng cáo sai sự thật.
• Tiếp thị liên kết (affiliate): các bên tham gia phải tuân thủ quy định về minh bạch, quảng cáo và nghĩa vụ thuế với hoa hồng nhận được.

3. Rủi ro pháp lý thường gặp của người bán online

1. Quảng cáo thực phẩm chức năng, mỹ phẩm chưa được cấp phép, chưa có giấy tiếp nhận bản công bố sản phẩm – cơ quan chức năng đã nhiều lần yêu cầu sàn gỡ bỏ sản phẩm vi phạm.
2. Sử dụng tên, logo thương hiệu lớn để quảng cáo sản phẩm không liên quan – vi phạm sở hữu trí tuệ, cạnh tranh không lành mạnh.
3. Bán hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc – có thể bị xử lý hình sự.
4. Thu thập dữ liệu khách hàng (số điện thoại, địa chỉ) rồi dùng sai mục đích – vi phạm Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
5. Không kê khai doanh thu từ kênh mạng xã hội – bị truy thu thuế, phạt và tính tiền chậm nộp.

4. Checklist cho người bán online

• Đăng ký hộ kinh doanh/doanh nghiệp và thông tin thuế thống nhất với tài khoản trên sàn;
• Hoàn tất xác thực danh tính trên các nền tảng đang bán;
• Lưu giữ hóa đơn, chứng từ đầu vào chứng minh nguồn gốc hàng hóa;
• Sử dụng hóa đơn điện tử và phần mềm quản lý bán hàng đa kênh để tổng hợp doanh thu;
• Soạn chính sách đổi trả, bảo hành, quyền riêng tư rõ ràng;
• Ký hợp đồng bằng văn bản với KOL/KOC, quy định trách nhiệm về nội dung quảng cáo.

Góc nhìn của luật sư

Thời kỳ "bán online không ai quản" đã kết thúc. Dữ liệu từ sàn, ngân hàng, đơn vị vận chuyển được kết nối với cơ quan thuế, còn người tiêu dùng ngày càng sẵn sàng khiếu nại, khởi kiện. Người bán chuẩn hóa pháp lý từ sớm sẽ an toàn hơn và dễ mở rộng quy mô. Luật Tân Kim Hải tư vấn thành lập doanh nghiệp, hợp đồng KOL/affiliate, xử lý khiếu nại người tiêu dùng và tranh chấp với sàn thương mại điện tử.